Recykling papieru pozwala przekształcić makulaturę w nowe opakowania, tekturę, papier użytkowy oraz artykuły higieniczne. Warunkiem jest jednak właściwa segregacja, ponieważ mokry, zatłuszczony lub wielomateriałowy odpad może obniżyć jakość całej partii surowca.
Czym jest makulatura i dlaczego poddaje się ją recyklingowi?
Makulatura to zużyte lub niepotrzebne wyroby papierowe, które mogą stać się surowcem do produkcji kolejnych materiałów. Należą do niej między innymi gazety, książki, zeszyty, kartony, tektura oraz papier biurowy. W procesie recyklingu odzyskuje się z nich włókna celulozowe, czyli podstawowy składnik papieru.
Papier nie może być przetwarzany bez końca. Włókna celulozowe skracają się podczas kolejnych etapów obróbki, przez co stopniowo tracą wytrzymałość. Przyjmuje się, że papier można poddać recyklingowi do 7 razy, choć w praktyce liczba cykli zależy od rodzaju włókien, jakości surowca i technologii zastosowanej w papierni. Przy kolejnych przetworzeniach do masy często dodaje się włókna pierwotne.
Co powstaje z makulatury?
Rodzaj produktu zależy od jakości makulatury, długości włókien i wymagań konkretnej papierni. Z odzyskanych włókien mogą powstawać zarówno materiały opakowaniowe, jak i wyroby codziennego użytku:
- Produkty higieniczne – papier toaletowy, ręczniki papierowe, serwetki i chusteczki.
- Opakowania – kartony transportowe, tektura falista, pudełka, koperty, torby papierowe i wytłoczki na jajka.
- Papier użytkowy – papier pakowy, papier do drukarek, papier gazetowy, zeszyty, notatniki i bloki.
- Produkty wydawnicze – gazety, czasopisma, książki oraz okładki.
- Materiały specjalistyczne – przekładki, tuleje papierowe, wypełnienia opakowań i niektóre materiały izolacyjne.
Nie każda makulatura trafia do tego samego zastosowania. Czyste kartony i tektura są szczególnie przydatne przy produkcji opakowań, natomiast odpowiednio oczyszczony papier zadrukowany może posłużyć do wytwarzania papieru gazetowego lub biurowego. Z kolei krótsze włókna częściej wykorzystuje się do artykułów higienicznych, które nie wymagają takiej wytrzymałości jak karton transportowy.
Jak papier staje się nowym produktem?
Droga od niebieskiego pojemnika do papierni obejmuje kilka etapów. Każdy z nich wpływa na czystość masy włóknistej i właściwości gotowego produktu:
- Zbiórka i sortowanie – papier trafia do sortowni, gdzie oddziela się go od szkła, metalu, tworzyw sztucznych oraz mokrych i zabrudzonych odpadów. Surowiec dzieli się także według rodzaju, na przykład na kartony, tekturę i papier mieszany.
- Rozdrabnianie i rozwłóknianie – posortowana makulatura trafia do hydropulpera, czyli dużej kadzi, w której miesza się ją z wodą. Papier rozpada się na zawiesinę włókien, nazywaną masą papierniczą.
- Oczyszczanie – sita i sortowniki usuwają zszywki, piasek, plastik, folię, fragmenty sznurka oraz większe części kleju. Im lepiej oczyszczona masa, tym większa szansa na uzyskanie jednolitego produktu.
- Odbarwianie – jeśli z masy ma powstać jasny papier, usuwa się farby drukarskie, tusze i część klejów. Ten etap nie zawsze jest potrzebny przy produkcji szarej tektury lub papieru pakowego.
- Formowanie i suszenie – oczyszczona masa trafia na maszynę papierniczą. Woda jest odsączana, a następnie wstęga papieru jest prasowana, suszona, cięta lub nawijana w rolki.
Włókna o różnej długości mogą zostać rozdzielone i skierowane do odmiennych zastosowań. Długie włókna lepiej sprawdzają się tam, gdzie potrzebna jest wytrzymałość, na przykład w tekturze. Krótsze mogą być użyte do produkcji papieru higienicznego lub innych delikatniejszych wyrobów.
Co wrzucać do niebieskiego pojemnika?
Do pojemnika na papier powinny trafiać odpady czyste, suche i pozbawione elementów wykonanych z innych materiałów. Przed wyrzuceniem karton warto złożyć, a z opakowania usunąć łatwe do odłączenia elementy, takie jak folia czy styropian.
| Wrzucaj do niebieskiego pojemnika | Nie wrzucaj do pojemnika na papier |
|---|---|
| Gazety, książki, zeszyty i czasopisma | Paragony i inne papiery termiczne |
| Czyste kartony, tekturę i papier pakowy | Zatłuszczony papier oraz pudełka nasiąknięte jedzeniem |
| Koperty, papierowe torby i koperty | Kartony po mleku i sokach oraz inne opakowania wielomateriałowe |
| Rolki po papierze toaletowym i papierowe tuby | Zużyte ręczniki papierowe, chusteczki i papier toaletowy |
| Czyste kartki, wycinanki i papierowe opakowania | Papier laminowany, woskowany lub trwale połączony z folią |
Paragony wykonuje się z papieru termicznego, który zawiera warstwę utrwalającą obraz i nie powinien trafiać do frakcji papierowej. Kartony po mleku i sokach wyglądają jak papierowe, ale mają warstwy tworzywa sztucznego, a czasem także aluminium. Należą do opakowań wielomateriałowych i należy je segregować zgodnie z lokalnymi zasadami, zwykle razem z metalami i tworzywami sztucznymi.
Brudny lub mokry papier może spleśnieć i zanieczyścić masę włóknistą. Tłuszcz, resztki jedzenia, napoje oraz powłoki ochronne są trudne do usunięcia w papierni. W efekcie część surowca, a czasem cała partia, może nie nadawać się do wytworzenia nowego papieru.
Jakie korzyści daje recykling papieru?
Wykorzystanie makulatury ogranicza zapotrzebowanie na świeże włókna celulozowe, a więc także na drewno, wodę i energię potrzebne do produkcji papieru od podstaw. Według danych przywoływanych w materiałach branżowych z jednej tony makulatury można odzyskać ilość surowca odpowiadającą około 14–17 drzewom. Konkretna wartość zależy od rodzaju papieru, jakości odzyskanego materiału i przyjętej metody obliczeń.
Recykling zmniejsza również ilość odpadów kierowanych na składowiska oraz ogranicza zużycie energii i emisje związane z produkcją z włókien pierwotnych. Nie zastępuje całkowicie świeżej celulozy, ponieważ część włókien po kilku cyklach staje się zbyt krótka i słaba. Pozwala jednak utrzymać papier w obiegu dłużej.
Szybki fakt: jedna tona prawidłowo posegregowanej makulatury może zastąpić surowiec odpowiadający około 14–17 drzewom. Dlatego wrzucenie suchego i czystego papieru do właściwego pojemnika ma znaczenie dla dalszego przebiegu recyklingu.
