Maszyna offsetowa to urządzenie poligraficzne do druku płaskiego, w którym obraz nie trafia bezpośrednio z formy drukowej na papier. Najpierw jest przenoszony na obciąg gumowy, a dopiero z niego na podłoże. Właśnie dlatego druk offsetowy nazywa się drukiem pośrednim.
Czym jest druk offsetowy?
W maszynie offsetowej forma drukowa zawiera miejsca drukujące i niedrukujące, ale nie styka się bezpośrednio z papierem. Obraz z formy przechodzi na cylinder pośredni pokryty obciągiem gumowym, a następnie zostaje odbity na podłożu drukowym. Schemat wygląda więc następująco: forma drukowa → obciąg gumowy → papier.
Takie rozwiązanie poprawia jakość odbitki i ogranicza zużycie formy, ponieważ nie jest ona narażona na bezpośredni kontakt z arkuszem. Technika ta sprawdza się szczególnie przy dużych nakładach, gdy liczy się powtarzalność, wydajność i precyzyjne odwzorowanie obrazu.
Budowa maszyny offsetowej
Arkuszowa maszyna offsetowa składa się z trzech głównych sekcji. Każda z nich wykonuje inne zadanie, ale dopiero ich współpraca pozwala przeprowadzić cały proces drukowania.
| Sekcja | Główne podzespoły | Funkcja |
|---|---|---|
| Podająca | Stół podawczy, samonakładak, stół spływowy | Pobiera pojedyncze arkusze ze stosu i przekazuje je do sekcji drukującej. |
| Drukująca | Zespół farbowy, zespół nawilżający, zespoły drukujące | Dostarcza farbę i roztwór nawilżający oraz przenosi obraz na podłoże. |
| Wyprowadzająca | Wykładak, urządzenie transportujące, stół odbiorczy | Odbiera zadrukowane arkusze i układa je w równy stos. |
Sekcja podająca odpowiada za stabilne i pojedyncze podawanie arkuszy. Sekcja drukująca wykonuje właściwy zadruk, natomiast wyprowadzająca przenosi gotowe arkusze na stół odbiorczy. W zależności od konstrukcji maszyna może drukować jednym kolorem, kilkoma kolorami albo na obu stronach arkusza podczas jednego przejścia.
Zespół drukujący – trzy cylindry
Najważniejszym fragmentem sekcji drukującej jest zespół złożony z trzech współpracujących cylindrów. Muszą one obracać się z odpowiednią prędkością i mieć precyzyjnie ustawiony wzajemny nacisk. Dzięki temu obraz zachowuje właściwe wymiary, a farba jest równomiernie przenoszona na papier.
Role poszczególnych cylindrów można opisać następująco:
- Cylinder formowy – utrzymuje formę drukową, na której znajduje się obraz przeznaczony do odbicia.
- Cylinder pośredni, nazywany także gumowym – jest pokryty obciągiem gumowym i przejmuje obraz z formy drukowej, a następnie przekazuje go na podłoże.
- Cylinder dociskowy – dociska arkusz do obciągu gumowego, dzięki czemu farba może zostać odbita na papierze.
Obciąg gumowy jest kluczowy dla zasady działania offsetu. Jego elastyczna powierzchnia dopasowuje się do podłoża lepiej niż sztywna forma drukowa. W zespole drukującym współpracują z nim dwa układy przygotowujące formę do pracy.
Zespół farbowy pobiera farbę z kałamarza i rozprowadza ją za pomocą wałków, a następnie przekazuje na miejsca drukujące formy. Zespół nawilżający nanosi roztwór nawilżający na miejsca niedrukujące. Właściwa równowaga między ilością farby i roztworu nawilżającego ma wpływ na czystość oraz stabilność odbitki.
Jak przebiega proces druku?
Droga arkusza przez maszynę offsetową przebiega w ustalonej kolejności:
- Samonakładak pobiera pojedynczy arkusz ze stosu za pomocą ssawek i dysz powietrznych.
- Arkusz trafia na stół spływowy, który transportuje go w kierunku pierwszego zespołu drukującego.
- Marki przednie i boczne ustawiają arkusz w powtarzalnym położeniu. Ten etap odpowiada za pasowanie, czyli dokładne nałożenie kolejnych kolorów.
- Łapki cylindra dociskowego przejmują arkusz i prowadzą go przez zespoły drukujące.
- Zespół nawilżający przygotowuje formę, a zespół farbowy dostarcza farbę na jej miejsca drukujące. Obraz przechodzi z formy na obciąg gumowy, a następnie na papier.
- Kolejne zespoły nanoszą następne kolory. W maszynach wyposażonych w system odwracania arkusza możliwy jest także zadruk jego drugiej strony.
- Zadrukowany arkusz trafia do sekcji wyprowadzającej, gdzie zostaje ułożony na stole odbiorczym. Napylany proszek ogranicza sklejanie arkuszy, zanim farba się utrwali.
Pasowanie ma szczególne znaczenie przy druku wielokolorowym, na przykład w standardzie CMYK. Nawet niewielkie przesunięcie arkusza może spowodować rozjechanie konturów i pogorszenie ostrości obrazu, dlatego układ podający oraz znaczniki pozycjonujące muszą działać bardzo precyzyjnie.
Dlaczego maszyny offsetowe są szeroko stosowane?
Druk offsetowy łączy wysoką jakość odwzorowania z dużą wydajnością. Pośrednie przenoszenie obrazu przez obciąg gumowy pozwala uzyskać równy zadruk różnych podłoży, a rozbudowane zespoły drukujące umożliwiają nanoszenie wielu kolorów podczas jednego przejścia arkusza. Z tego powodu maszyny offsetowe są standardem przy produkcji wysokonakładowej, między innymi ulotek, katalogów, czasopism i opakowań.
